Do ảnh hưởng dịch COVID-19, các giá mặt hàng chủ lực của nông sản Ninh Thuận như hành tím, nho tại một số địa phương xuống thấp và tiêu thụ rất chậm gây rất nhiều khó khăn cho sản xuất, đời sống của hàng trăm hộ dân trên địa bàn. Nhiều hộ gia đình đang đứng ngồi không yên vì giá hàng nông sản xuống thấp và không tìm được nơi tiêu thụ.
Nhận diện tiềm năng, lợi thế
Tuy khó khăn là thế nhưng hãy cùng phân tích xem những mặt thuận lợi và khó khăn để có thể tìm ra hướng giải quyết tốt nhất đối với ngành nông sản Ninh Thuận. Tỉnh ta có lợi thế phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc thù nhờ vào điều kiện khí hậu nắng nóng đặc trưng của vùng cực Nam Trung Bộ.
Để khai thác tiềm năng vốn có, UBND tỉnh đã chỉ đạo ngành chức năng, các địa phương tập trung huy động các nguồn lực đẩy mạnh phát triển. Các sản phẩm nông sản Ninh Thuận đặc thù để nâng tầm thương hiệu, tạo ra giá trị gia tăng, cạnh tranh trên thị trường, góp phần phát triển kinh tế – xã hội.
Trong số danh mục 12 sản phẩm đặc thù (nho, táo, măng tây xanh, tỏi, nha đam, rong sụn, tôm giống, cừu, dê, nước mắm Cà Ná, thổ cẩm Mỹ Nghiệp, gốm Bàu Trúc), nho được xếp ở “ngôi vị” hàng đầu, giá trị kinh tế chiếm khoảng 13,6% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp.
Nghề trồng nho đang phát triển lên tầm cao mới và đang chiếm vị trí đầu bảng của ngành nông sản Ninh Thuận, theo chuỗi giá trị gắn với hoạt động chế biến. Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 2 công ty lớn và hàng trăm cơ sở, hộ gia đình tham gia chế biến các sản phẩm từ nho.
Khi Việt Nam tham gia vào Hiệp định CPTPP, sản phẩm rượu nho Ninh Thuận với chất lượng vượt trội có nhiều cơ hội xâm nhập vào các thị trường tiềm năng như Australia, Canada, Nhật Bản… Cùng với nho, măng tây xanh cũng được đánh giá có ưu thế vượt trội nhờ vào năng suất và chất lượng cao.
Tuy mới được nông dân đưa vào danh sách nông sản Ninh Thuận được trồng năm 2009, nhưng cây măng tây xanh phát triển nhanh chóng, quy mô ngày càng được mở rộng. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích măng tây xanh trên toàn tỉnh là 150ha, tổng sản lượng đạt hơn 2.000 tấn/năm.
Sản phẩm măng tây xanh chủ yếu được xuất khẩu qua Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc, một phần tiêu thụ ở các thành phố lớn trong nước thông qua hệ thống siêu thị bán lẻ. Ngoài ra, các mặt hàng nông sản Ninh Thuận như hạt điều, táo, thịt cừu… cũng có nhiều cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thách thức về rào cản chất lượng
Các thị trường lớn như Canada, Australia, Nhật Bản sẽ giảm thuế nhập khẩu về 0% cho hàng nông sản sẽ có tác động tích cực trong việc thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản đặc thù của cả nước nói chung và nông sản Ninh Thuận nói riêng.
Doanh nghiệp khi xuất khẩu nông sản sang thị trường các nước thành viên CPTPP sẽ được hưởng cam kết cắt giảm thuế quan, tăng cường tiếp cận các thị trường lớn nhất thế giới với ưu thế đáng kể. Tuy vậy, các nước thành viên CPTPP là những thị trường khó tính, hàng nông sản cả nước nói chung và nông sản Ninh Thuận nói riêng khi xuất khẩu sẽ bị kiểm tra nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn thực phẩm, đang là thách thức lớn cho các doanh nghiệp.
Nhìn nhận được những khó khăn trên, ngày 15-8-2017, UBND tỉnh đã ra Quyết định ban hành Đề án chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Chú trọng hỗ trợ triển khai các mô hình sản xuất nông sản Ninh Thuận theo quy trình sạch, bước đầu đạt được kết quả khả quan.
Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2019, ngành chức năng, các địa phương đã hỗ trợ các hợp tác xã nông nghiệp triển khai 8 mô hình trồng trọt và chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP. Đón đầu cơ hội, các doanh nghiệp cũng đã liên kết với nông dân đẩy mạnh áp dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng được các tiêu chí khắt khe về an toàn thực phẩm của thị trường trong khối CPTPP.
Tuy nhiên, hạn chế từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ của một bộ phận nông dân hiện nay dẫn tới chưa tạo ra khối lượng hàng hóa nông sản Ninh Thuận dồi dào, chất lượng. Một số mặt hàng thấp đang là nỗi lo của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản. Để vượt qua thách thức này, phải có sự vào cuộc đồng bộ của “4 nhà”.
Tỉnh ta, đã ban hành các chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư vào ngành nông sản Ninh Thuận với các công nghệ tiên tiến, phương thức quản lý hiện đại để tạo ra sản phẩm có khả năng cạnh tranh cao. Vấn đề còn lại là, doanh nghiệp cần phải thay đổi tư duy kinh doanh, coi sức ép về cạnh tranh là động lực để xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh, nhằm tạo ra “dòng chảy” hàng hóa vào thị trường đối tác tiềm năng.
Đối với nông dân, phải từ bỏ những lợi ích nhỏ trước mắt, tham gia vào các hợp tác xã, cam kết thực hiện quy trình sản xuất sạch theo yêu cầu của các cơ sở, doanh nghiệp thu mua hàng nông sản.
